Systematische reviews

 

books in a library

Wat is een systematische review?

Een systematische review is een literatuuroverzicht met als doel een welbepaalde vraag op een rigoureuze manier te beantwoorden. De term ‘systematisch’ wijst erop dat er aandacht werd geschonken aan de methoden die gebruikt werden om studies te zoeken, selecteren, analyseren en het rapporteren van de data uit de gevonden studies. Een kritische beoordeling van de geselecteerde studies is ook een belangrijk onderdeel van zo’n systematische review. Rigoureuze systematische reviews zijn transparant betreffende hun methodes, zodat lezers zelf een mening kunnen vormen over zowel de kwaliteit van het gevonden bewijs als de kwaliteit van de review zelf. Hierdoor is het risico op bias minimaal, wat resulteert in het ‘best beschikbare bewijsmateriaal’ over een bepaald onderwerp.
Het uiteindelijke doel van een systematische review is om betrouwbare informatie te voorzien voor eenieder die betrokken is bij besluitvorming in onze gezondheidszorg; zorgverleners, mantelzorgers, patiënten, beleidsmakers, ervoor te zorgen dat zij goed geïnformeerde beslissingen kunnen nemen, wat resulteert in een betere gezondheid.

Cochrane is een non-profit organisatie die onderzoekers en zorgverleners die kwaliteitsvolle systematische reviews willen maken ondersteuning biedt. Cochrane reviews beantwoorden altijd een vraag in verband met een klinische interventie of diagnostische test, waardoor ze een directe relevantie hebben voor de klinische praktijk.
Naast het produceren van systematische reviews probeert Cochrane het verzamelde bewijs zo breed mogelijk te verspreiden. Elke Cochrane review moet een zogenaamde ‘plain language summary’ bevatten. Daarnaast probeert Cochrane er ook voor te zorgen dat reviews en samenvattingen van reviews vertaald worden, om op die manier de drempel naar Cochrane bewijs voor niet-Engelstaligen te verlagen.
Door hun rigoureuze methodologie worden Cochrane reviews beschouwd als de gouden standaard binnen de systematische reviews, en Cochrane bewijs wordt dan ook gemakkelijk opgepikt door populaire media, beleidsmakers en zorgverleners.
Cochrane reviews worden, in tegenstelling tot andere (systematische) reviews, regelmatig geüpdatet. Daardoor zijn ze een handige bron van informatie voor wie bij wil blijven over het best beschikbare bewijs rond een bepaalde interventie. 

Hoe begin ik aan een Cochrane systematische review?

Belgische onderzoekers of zorgverleners die graag een (Cochrane) systematische review willen schrijven kunnen ondersteuning krijgen van Cochrane Belgium. Hieronder vind u alvast de verschillende stappen tijdens dit proces.

Stap 1: Voor u start

Voor u start raden we u aan om onze cursussen Systematic Reviews deel I en deel II te volgen. Daarnaast is het ook een goed idee om een kijkje te nemen in het Cochrane Handboek. Dit vergt enige tijd die echter gewonnen tijd is in vergelijking met opstarten zonder voorkennis. Vooraleer u de beslissing neemt om over een welbepaald onderwerp een Cochrane review te schrijven, is het onontbeerlijk eerst in de Cochrane Library na te kijken of dit niet reeds door andere onderzoekers werd of wordt uitgewerkt. Het zou jammer zijn uw energie te steken in een project dat reeds zo goed als afgerond is. Indien dit niet het geval is, dan kunt u de titel claimen door contact op te nemen met de Cochrane Review Group die het best overeenstemt met het onderwerp van de review. We raden u aan om al in dit vroege stadium van de reviewplannen contact op te nemen met Cochrane Belgium, dat enerzijds als tussenpersoon met de Cochrane Review Group kan fungeren en anderzijds het ganse proces van meet af aan kan begeleiden en, zo nodig, tijdig kan bijsturen.

Het is belangrijk te weten dat Cochrane alleen titels accepteert over interventies en diagnostische testen.

Stap 2: Titel registratie

Formuleer uw titel. Geef daarin duidelijk de vraagstelling aan die u wilt beantwoorden. Vaak bevat de titel een beschrijving van de patiëntenpopulatie of aandoening, de behandelingen die worden vergeleken en de uitkomst waarin u geïnteresseerd bent. U dient deze titel in bij de reviewgroep uit uw desbetreffende vakgebied. Een lijst van alle Cochrane Review Groups met een link naar de juiste contactpersoon kan worden teruggevonden op de website van Cochrane.

Het is ook noodzakelijk om uw review team samen te stellen in dit stadium. Elke stap in een Cochrane review moet door 2 reviewers onafhankelijk van elkaar uitgevoerd worden, om fouten zoveel mogelijk te vermijden. Hou er rekening mee dat een review team expertise moet hebben in het onderzoeksgebied, maar ook (toegang tot) methodologische expertise, inclusief statistische expertise. Vaak vereist een review groep dat een auteur met ervaring in het schrijven van een Cochrane review deel uitmaakt van het review team. Contacteer Cochrane Belgium indien u problemen zou ondervinden bij het samenstellen van uw review team.

De coördinator van de reviewgroep bekijkt uw aanvraag. Als er zich al mensen geëngageerd hebben voor uw onderwerp, wordt er naar een compromis gezocht, waarbij vaak beide onderzoeksgroepen worden samengebracht. In het andere geval krijgt u meestal een positief antwoord. Indien het onderwerp van uw titel onvoldoende aansluit bij het interesseveld van de reviewgroep, wordt u verder doorverwezen naar een andere reviewgroep.

Stap 3: Het protocol schrijven

Het protocol bevat het draaiboek dat u zult volgen. Dit is een erg belangrijke stap omdat een afgewerkt protocol wordt gepubliceerd in de Cochrane Library en elke wijziging achteraf ook als dusdanig in het protocol vermeld wordt. Het is dus van uitermate groot belang dat de uitwerking van het protocol weldoordacht en na ruim overleg gebeurt. In het protocol dient u de volgende elementen weer te geven:

•           een korte beschrijving van de achtergrond van het probleem (background)

•           de doelstellingen van de review (objectives)

•           in- en exclusiecriteria voor studies die u zult hanteren

•           de geplande zoekstrategie (databanken + zoektermen)

•           de methode van analyse van gegevens (subgroepanalyses, statistisch model, ...)

Het format dat gevolgd moet worden is opgenomen in het softwarepakket RevMan dat gratis van het internet kan gedownload worden. Cochrane heeft een uitgebreid handboek voor het schrijven van systematische reviews.

De regels van het protocol verschillen per reviewgroep. U informeert best bij de coördinator van uw review-groep binnen Cochrane. Eens uw protocol klaar is, dient u het in bij de reviewgroep, waar het onderworpen zal worden aan een ‘peer review’. Na eventuele aanpassingen wordt het aanvaard en gepubliceerd in de Cochrane Library.

Stap 4: Schrijven van de review

Uw voorstel is aanvaard. U schrijft de review volgens de standaardregels die door Cochrane werden opgesteld. Ook hierover vindt u alle informatie terug in het handboek van Cochrane. Er bestaan duidelijke en gedetailleerde richtlijnen over hoe Cochrane reviews te maken en te rapporteren: de MECIR standaarden. Het ondersteunende sofwarepakket RevMan geeft de structuur aan die u moet volgen, zodat alle reviews op een quasi gelijke manier kunnen worden voorgesteld. Ook de review ondergaat één of meerdere ‘peer review-rondes’ vooraleer de definitieve versie wordt aanvaard en gepubliceerd.

Opmerkingen:

  • Indien u binnen één van de te ondernemen stappen op problemen stuit, aarzel niet om contact op te nemen met Cochrane Belgium.

  • Indien u zich engageert voor het maken van een systematische review, impliceert dit tevens dat u bereid bent die review regelmatig te updaten. Cochrane zal u tijdig op de hoogte stellen wanneer een update noodzakelijk is.